1- نیت : اعتكاف نوعي رياضت و محدود ساختن خود است. تمرين رها كردن دنيا، بريدن از خود، خانواده و خويشان، دل كندن از علاقه هاي دنيوي و لذت هاي نفساني است. گريزي از غفلت زدگي و خمودي به هوشياري، نشاط، تحرك و اميد است؛ گريختن از اندوه گناه و اضطراب نافرماني و فرار از آتش جهنم و رنج دوزخ است. پناه بردن به حريم امن الهي و سرزمين عفو و رحمت و مهر؛ آنجا كه خداوند بنده نواز آغوش گشوده تا گمشده خويش را در آغوش بگيرد و اين ميهمان بيمناك و خسته را به امنيت و آرامش برساند و براي طاعت و عبادت و استقامت در ادامه زندگي، جاني تازه بخشد. پس سنگ بنای عشق را محکم گذاریم .2-  معارفه :جهت مودت و محبت‏بيشتر بين معتکفان‏و براي جلوگيري از بروز اموري بعضاناخوشايند، بهتر است‏بين معتکفين -مستقيم يا غير مستقيم - معارفه‏اي صورت‏بگيرد.3 - حفظ حريم : معتکفان از جهت‏سن، شغل، علم و... باهم‏تفاوتهايي دارند؛ لذا لازم است اولا حريم وشخصيت هرکدام پاس داشته شود. ثانيا باسعه صدر و بزرگواري اختلافات (روحي،فکري و عملي) همديگر را تحمل فرمايند.4- الگوبرداری کوچکترها : حضور جمعي از مومنان در مسجد براي عبادت در حقيقت نوعي الگوسازي و الگودهي براي اقشار جامعه مخصوصا نوجوانان و جوانان مي باشد كه تشنه اين قبيل مراسم هاي معنوي هستند و همچنين نوعي دعوت به خداپرستي و دين مداري است و آثار سازنده اي بر جامعه خواهد داشت. از همين رو بزرگتر ها بیشتر در رفتارهای خود دقت کنند.5- تواضع وفروتنی : تواضع و فروتني كه ثمره تفكر و پاسخ به نداي درون انسان است، از جمله آثار فردي اعتكاف مي باشد. معتكف كه در مدت اعتكاف از بسياري از امور حلال هم چشم پوشي مي كند، درحقيقت تمريني براي تقويت اراده خود انجام مي دهد. از سوي ديگر اخلاص در عبادت و دوري از ريا كه در اين عمل عبادي نهفته است، سبب تواضع و فروتني وي مي شود. اعمالي كه آدمي در اعتكاف انجام مي دهد، هر كدام چنان تحولي در وجودش ايجاد مي كند كه گويي خدا را در قلبش مي بيند.6 - اعتدال : معتکفان از نظر شوق و ظرفيت نيز يکسان‏نيستند؛ بنابراين در برنامه‏هاي عبادي(سخنراني، مباحثات علمي، قرائت قرآن،عزاداري، دعا، نوحه خواني و...) بايد ميانه‏روي مراعات شود که خداي ناکرده زياده روي‏در امور، اثرات منفي ايجاد نکند.7 - عمل به توصيه‏ها: در اين سفر و اردوي معنوي، بر مسافران وشيفتگان وادي عبادت و عرفان لازم است که‏نخست‏با توصيه‏هاي اساتيد و سالکان طريق‏عشق و معرفت آشنا شوند و سپس به رياضت‏و تهذيب روح بپردازند تا در کوتاه مدت به‏سرمنزل مقصود برسند. ان‏شاءالله. 8 - سؤالات ديني : با تشکيل جلسات پرسش و پاسخ مي‏توان‏به سؤالات و شبهاتي که احيانا براي معتکفان‏مطرح است، جواب داد. لذا بايسته است که‏برادران و خواهران به صورت شفاهي و کتبي‏سؤالات خود را از سروران روحاني وکارشناسان امور ديني بپرسند.9 – مجالست ‏با ابرار : حال که بهترين زمان و مکان و دوستان‏نصيب معتکفان شده است، علاوه بربرکات‏گوناگون اين ايام، نبايد از ثمرات مصاحبت ومجالست‏با اهل علم و اخلاق، غافل شد.10- چه دعایی : الف - در ايام اعتکاف مي‏توان دعاهاي‏متعددي چون دعاهاي ماه رجب و جوشن‏کبير را خواند؛ اما آنچه که براي عموم‏معتکفان (باسواد و بي‏سواد) ممکن و آسان‏است، خواندن دعاها و اذکار کوتاه ولي‏پرمحتواست که به برخي از آن‏ها اشاره‏مي‏کنيم: - اللهم کن لوليک الحجة‏ابن الحسن...(دعاي امام زمان‏عليه السلام) - لاحول و لا قوة‏الا بالله العلي العظيم - ياالله، يا رب، يارحيم، ياغفور، يارزاق، يا تواب، يا ارحم الراحمين، يا غفارالذنوب، يا ستارالعيوب، الهي العفو و... - سبوح قدوس رب الملائکة و الروح - اللهم صل علي محمد و آل محمد - اللهم اغفرللمؤمنين و المؤمنات - اللهم اغفرلي و تب علي - استغفرالله ربي و اتوب اليه ب - خواندن نمازهاي واجب و مستحب؛ که‏البته خواندن نمازهاي قضاشده، در اولويت‏هستند و اما در خصوص نمازهاي مستحبي،مي‏توان به مفاتيح الجنان و غيره مراجعه کرد.بنابراين در طول اين روزها و شبها هريک ازبرادران و خواهران معتکف - به هر مقداري که‏برايشان امکان و ظرفيت وشوق وجود دارد.-مي‏توانند اين قبيل دعاها ونمازها را زمزمه و تکرارکنند.11 - قبولي دعا :يکي از شرايط استجابت دعا، طولاني بودن‏سجده است و از ديگر شرايط، دعا کردن براي‏ديگران است؛ بنابراين دعا براي ظهور وسلامتي امام زمان‏عليه السلام، سلامتي و عزت رهبرمعظم، آزادي اسيران، پيروزي اسلام ومسلمين، شفاي جانبازان و بيماران، سلامتي‏و سعادت خدمتگزاران، خانواده، اقوام،دوستان و بانيان اعتکاف و خصوصا طلب علومقام و رحمت الهي براي امام راحل‏قدس سره،شهيدان و اموات، فراموش نشود.12-  انتظار فرج : اصولا انتظار فرج داشتن چه فرج در کار ها و چه در فرج امام عصر u با شعار دادن و یا دست روی دست گذاشتن معنا پیدا نمی کند، بلکه باید عملا منتظر آن حضرت بود و آن هم بدون تهذیب نفس (که از طریق ترک گناه و انجام دادن و اجابت حاصل می شود ) امکان پذیر نخواهد بود. بنابراین آنچه که موجب تهذیب نفس می شود، نماز های واجب را به موقع و سر وقت به جا آوردن، روزه گرفتن و ترک گناهان مسیر می شود که در اعتکاف به وضوح دیده می شود . مهدي جان! سئوالي ساده دارم از حضورت/ من آيا زنده‌ام وقت ظهورت  13 – مولوديه:شب و روز 13 رجب، سالروز ولادت مولودکعبه، حضرت اميرالمؤمنين علي‏عليه السلام است؛نيکوست‏به همين مناسبت، به ذکر فضائل ومناقب آن حضرت پرداخته شود.14 - سوگواري :باتوجه به اين که 15 رجب مصادف بارحلت‏حضرت زينب کبري‏عليها السلام مي‏باشد،شايسته است‏به همين مناسبت، با ذکرفضائل و مصائب آن بانوي نمونه، به سوگواري‏پرداخته شود. خداوندا ! به صبر زینب (س) ما را در زمره ی معتکفین واقعی و عبادت کنندگان درگاهت قرار بده .15 - قدر لحظات :حال که خويشتن را در اين چند روز از همه‏چيز و همه جا فارغ ساخته‏ايم و به جمع‏سالکان طريق دوست پيوسته‏ايم، شايسته‏است‏براي نيل به تکامل معنوي، از تمامي‏لحظات ملکوتي اعتکاف استفاده کنيم. و به‏قول ديگر، شبها و روزهاي اعتکاف همان‏هنگامه‏هاي عروج و صعود است که مي‏توان‏مسافت چهل ساله را به سرعت طي کرد؛ پس‏زينهار که اين خلوت و سفر معنوي به نوعي باغفلت و سهل‏انگاري سپري شود! آري، «هرشب، شب قدر است اگر قدربداني.» بايد مواظب بود در اين ايام و ليالي‏نوراني، صفات رذيله‏اي مانند: سوءظن،حسادت، عجب، ريا، تکبر، غيبت، غفلت،دروغ و ساير امور ناپسند دل نوراني معتکفان‏را آلوده نکند.16- انابه وتوبه : اعتكاف زمينه توبه و بازگشت است؛ بازگشت به قرآن و معنويت، بازگشت به دعا و استمداد از عالم غيب، بازگشت از خود مداري به خداگرايي و شكي نيست آنها كه مسئوليت هاي حساس تر و بزرگ تري دارند، بيش از ديگران به خودسازي و اعتكاف نياز دارند.17- دادگاه نفس: یکی از ابعاد معنوی اعتکاف، محاسبه نفس است. اعتکاف، فرصتی برای مرور نامه اعمال و محلی مناسب برای بررسی گفتار و رفتار گذشته است تا انسان اعمال خود را که تنها یار و همراه مجسم او تا روز قیامتند، بسنجد و هر آنچه را تاکنون از او سرزده، محک بزند و خود را برای روزی که ذره ذره اعمال نیک و بد را حساب و کتاب می کنند، آماده سازد.یکی از عارفانِ نامی دراین باره چنین گفته است: «اگر تاجر هر چند وقت یک بار به حساب خود نرسد و دخل و خرج خود را موازنه نکند و سود و زیان خود را مقابله نکند و محاسبه کارکنان و شرکای خود را نجوید، در اندک وقتی همه سرمایه اش بر باد می رود. پس آدمی نیز اگر هر چند وقت یک مرتبه به محاسبه اعمال اعضا و جوارح خود نپردازد و طاعات و حسنات خود را موازنه نکند و سود و زیان عمر خود را که سرمایه اوست ملاحظه ننماید، عاقبتِ امر او، به هلاکت منجر می شود». 18 - انديشيدن :براساس آيات و روايات «تفکر» و «تدبر»بهترين عبادت است؛ اعتكاف فرصتي كارساز و كارآمد براي انديشيدن به شيوه رفتاري خود در عرصه هاي مختلف زندگي و نحوه عبوديت در پيگشاه خداوند است، چنين تفكري نوعي عبادت است كه مي تواند انسان را حتي از ملائكه مقرب خداوند نيز بالاتر ببرد و او را از فرش به عرش برساند. لذا چه نيکوست که درمسائل خداشناسي، خودشناسي و غيره به‏تفکر و انديشه پرداخت.19 – خواب: يکي از نيازهاي روحي و جسمي هرانساني،خواب است؛ لذا معتکفان براي خود ودوستان شرايط مطلوبي فراهم بسازند تا بعداز مدتي استراحت، با انرژي و شادابي‏بيشتري به امور عبادي خود بپردازند. از اين‏روست که خداوند حتي خواب روزه‏دار را نيزعبادت شمرده است.20 - علاج افسردگي :چه بسا عده‏اي از معتکفان - خصوصانوجوانان - به سبب دوري از خانواده ودوستان، گاهي دچار دلتنگي بشوند؛ لذابستگان و ديگران مي‏توانند با حضور خود درمسجد و ديدار از آنان، به تشويق و تقويت‏آن‏ها بپردازند.21- اعتکاف آری رهبانیت نه : اعتکاف، هرگز به معناي منزوي شدن و از مردم بريدن و بي‏درد و بي‏تفاوت‏ماندن و نيز نوعي رهبانيّت و زهد کاذب و فرار از مشکلات جامعه نيست؛ بلکه‏اعتکاف مظهر بارزي از عرفان اجتماعي و ره‏يافت شعورمندانه به حل و فصل‏مشکلات و نيازمندي‏هاي مردم است. اعتکاف، عرفان عملي است که معتکف درعين خلوت در جريان امور جاري جامعه و مشکلات مسلمين قرار مي‏گيرد و دراين جهت نيز به بزرگان و پيشوايان معصوم‏عليه السلام اقتدا مي‏کند.22 - روحيه تعاون :يکي از ثمرات گرانبهاي اعتکاف، مساله‏تعاون و همکاري است که مي‏توان به روشهاي‏متعدد، اين روحيه را تقويت کرد؛ همانند:جاروکردن مسجد، پذيرايي در هنگامه‏هاي‏افطار و سحر، شستن ظروف و...23 - آداب مساجد :سزاوار است در خصوص فضائل مسجد،آداب و احکام آن را نيز به ياد سپرد و مراعات‏نمود. مانند ثواب عبادت و نشستن در مسجد،رعايت کردن احترام و قداست مسجد،خواندن نماز تحيت، آلوده نکردن مسجد،وجوب طهارت آن در صورت آلودگي، عدم‏دست زدن به وسايل مسجد و غيره.24 – بهداشت:مسائل بهداشت فردي، جمعي و مکاني‏بايد مراعات شود؛ مثل: عدم حضور افرادي که‏بيماري مسري دارند، پاکيزه نگه داشتن‏جايگاه، وجود لوازم بهداشتي و...25 - امکانات :فراهم کردن کتاب‏هاي قرآن، مفاتيح‏الجنان و مناجات، مهيا ساختن مهر و تسبيح‏به اندازه کافي، وجود کمکهاي اوليه، فعال‏شدن سيستم تهويه و هواکش توسط مسئولین واستفاده بهینه ودرست معتکفین26 - استحمام :از آنجايي که براي عده‏اي ممکن است‏موجبات غسل فراهم شود، لذا مسؤولين‏محترم  موجبات آن را فراهم نمایند ومعتکفین هم با رعایت حقوق دیگران از آن بهره ببرند .27 - توصيه‏هاي امنيتي :عدم آوردن اشياء گران قيمت، عدم دست‏زدن به وسايل برقي و حرارتي، وجود ماموران‏انتظامي در اطراف جايگاه - خصوصا جايگاه‏اعتکاف خواهران - و غيره.28 - حلاليت‏طلبي :از آنجايي که ممکن است در اين چند روزه -به صورت خطا و جهل يا خداي ناکرده عمد وعلم - نسبت‏به ديگران بي‏احترامي و غيبتي محقق‏شده باشد، پس لازم است که معتکفان گرامي درپايان اعتکاف، از همديگر حلاليت‏بطلبند.29 - غبار روبي :همان طوري که پيش از اعتکاف بحمدالله‏در امر «غبارروبي مساجد» مشارکت‏به عمل‏آمده؛ شايسته است پس از اتمام زمان ومراسم با شکوه و گسترده اعتکاف، به‏بهداشت و غبار روبي جايگاه اعتکاف نيزاهميت داده شود.30 - نکاتي ديگر : برگزاري مسابقات ديني، نوشتن خاطرات،مقاله و شعر، کشيدن طرح پيرامون اعتکاف(قبل يا بعد از اتمام مراسم)، نوشتن و بازگوکردن پيشنهادها و انتقادات به مسؤولان‏محترم ستاد اعتکاف، گرفتن عکس دسته‏جمعي با دوستان معتکف و...31- تداوم اعتکاف : اما چگونه می توان اعتکاف را در طول سال تداوم بخشید و برای سال آینده آماده شد . تداوم اعتکاف با تداوم ارتباط با خدا امکان پذیر است . اگر چه دیگر فرصت سه روز نشستن در خانه ی خدا بدست نیاید ، اما روزی یک مرتبه به خانه ی خدا می توان سر زد و اگر تمام شب و روز به عبادت سپری نمی شود ، می توان نماز خود را به جماعت در مسجد بجای آورد . اگرچه فرصت یک شبانه روز تامل و تفکر در روزهای دیگر به دست نمی آید اما می توان وقتی از شبانه روز را به خلوت کردن با خدای تبارک و تعالی و تفکر در احوال نفس پرداخت . نقل است که پدر بزرگوار آیت الله قاضی هنگامی که قصد مراجعت از نجف به تبریز داشت ، استادشان به او سفارش کرد که در شبانه روز ساعتی را برای خلوت با خدای خودش کنار بگذارد . سال بعد که گروهی از مردم تبریز به دیدار استاد رسیدند ، استاد از احوال شاگرد خویش پرسید و جواب دادند که : آن یک ساعتی را که شما سفارش فرموده بودید تمام شبانه روز آقا را گرفته است .معتکفان تا بدانجا پيش مي روند که زمزمه زيباي اِلهي هَب لِي کَمالَ الاِنقِطاعَ اِلَيکَ با زبان جان مي خوانند. پس خدايا انقطاع به سوي خود را اهدا نما ؛الهي اليك اشكو نفساْ بالسؤِ امارةْ و الي الخطيئةِ مبادرةْ و بمعاصيك مولَعةْ ... آری معتکفین روی به پروردگار از نفس خویش شکایت می کنند و وصال و دیدار یار می طلبند . آری اعتکاف اردویی برای بندگان خاص پروردگار است ... آنانی که از روزمرگی نابود کننده ی دنیوی خسته  و ملول شده و طلب یار و دلدار دارند ...                                                   آمین یا رب العالمین   تهیه وتنظیم : مهدی ستوده کویری آرانی

منبع : یک قدم مانده به... 31رهنمود سفر اعتکاف
برچسب ها : اعتکاف ,عبادت ,اعتکاف، ,معتکفان ,اعتكاف ,نوعي ,همين مناسبت، ,موازنه نکند ,امکان پذیر ,خواندن نمازهاي ,امام زمان‏عليه